Typegoedkeuring biedt woningbouw kans op structurele versnelling

Waarom kan het bij auto’s wel, maar bij woningen niet? Die vraag vormde jarenlang de basis voor een bredere discussie over typegoedkeuring van woningen, die volgens Jack van Hoof, expert in kwaliteitsborging, steeds actueler wordt. “De auto die uit de fabriek komt, krijgt typegoedkeuring van de RDW. Daarna mag hij op elke weg in Nederland rijden. Dat lukte tot nu toe bij woningen uit de fabriek nog niet. Gelukkig komt daar nu verandering in.”

Jack van Hoof houdt zich als adviseur en interim-manager al jaren bezig met kwaliteitsborging en regelgeving in de bouwsector. De introductie van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zet de sector flink in beweging, maar wie verder vooruitkijkt, ziet volgens Van Hoof vooral kansen in standaardisering. “Typegoedkeuring gaat over de technische eisen. Daarmee toon je aan dat een woningconcept voldoet aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), het vroegere Bouwbesluit. Zaken die met ruimtelijke aspecten te maken hebben, denk aan welstand, vallen daar niet onder. Maar ook daar wordt gewerkt aan kaders voor de ruimtelijke kwaliteit.”

Jack van Hoof

Twee routes naar typegoedkeuring
De provincie Gelderland heeft vanuit haar Actieplan Wonen 2020-2025 onderzoek laten doen naar de mogelijkheden en voordelen van typegoedkeuring om de woningbouw te versnellen. Dit onderzoek is uitgevoerd door BouwQ in samenwerking met TNO. Conclusie van dit onderzoek was dat typegoedkeuring nu al mogelijk is door gebruik te maken van Erkende Kwaliteitsverklaringen. Een Erkende Kwaliteitsverklaring is een certificaat waarmee de producent wettelijk bewijst dat een product of proces voldoet aan de bouwtechnische eisen in het Bbl. Er zijn op het moment van schrijven twee Erkende Kwaliteitsverklaringen die een volledige woning kunnen afdekken. “Eentje is zeer geschikt voor modulaire woningbouw -volledig ingerichte en afgewerkte modules uit de fabriek- en de andere is gericht op 2D-concepten, waarbij geprefabriceerde componenten op de bouwplaats worden geassembleerd tot een volledige woning.” Deze Erkende Kwaliteitsverklaringen worden verzorgd door onafhankelijke certificatie instellingen onder toezicht van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB). “Voor de modulaire bouw is SKH de certificerende instantie. Voor 2D-concepten is dat Kiwa,” zegt Van Hoof. “Zo heeft bijvoorbeeld Van Wijnen het woningconcept Fijn Wonen dat door Kiwa is gecertificeerd. De werkwijzen voor het ontwerp, prefabricage en realisatie op de bouwplaats van het Fijn Wonen concept zijn vergaand gestandaardiseerd. Dit maakte het mogelijk de volledige woning, inclusief standaard kopersopties en gestandaardiseerde oplossingen voor locatie-specifieke factoren (fundering, wind- en geluidbelasting) te certificeren.  De zes modulaire bouwers die zich hebben aangesloten bij het Expertisecentrum Flexwonen hebben vorig jaar fase 1 afgerond, waarin de casco modules door SKH werden gecertificeerd. Momenteel loopt fase 2, waarin ook de inrichting, installaties en werkzaamheden op de bouwplaats onder de typegoedkeuring worden gebracht. Het is dus mogelijk -net als bij auto´s- woningconcepten een typegoedkeuring te geven waarna ze overal in Nederland gebouwd kunnen worden en niet in elk project opnieuw goedgekeurd hoeven te worden.”

Landelijk inzetbaar
“Als opdrachtgever heb je de garantie dat een woningconcept met typegoedkeuring aan de bouwtechnische eisen voldoet,” stelt Van Hoof. “Dat scheelt tijd en kosten, zeker als je landelijk bouwt.” Dat tijdwinst meer is dan gemak, blijkt uit het onderzoek in opdracht van de provincie Gelderland. “Voor het realiseren van alle plannen uit de Woondeals zijn tot 2030 eigenlijk tweehonderd extra ambtenaren nodig. Door waar mogelijk te kiezen voor woningconcepten met typegoedkeuring, kun je dat aantal met honderd fte verlagen. Je haalt dus méér uit de bestaande capaciteit. Typegoedkeuringen helpen met het terugdringen van woningtekorten, capaciteitstekorten én ze helpen helpt woningbouw betaalbaar te houden. Een perfect middel in de ongekend grote woningcrisis die ons land rijk is.”

Van zes jaar naar twee jaar
Volgens Van Hoof ligt er nóg een versnelling in het verschiet als je het vergunningstraject anders inricht. “Fakton heeft het hele proces van initiatief tot start bouw in kaart gebracht. Als we activiteiten zoveel mogelijk naar voren halen en de stappen parallel zetten in plaats van na elkaar, kunnen we de doorlooptijd terugbrengen van zes naar twee jaar. Voeg je daar woningconcepten met typegoedkeuringen aan toe, dan kan het zelfs nóg sneller.” Voorwaarde is wel dat aan de voorkant alles goed wordt afgestemd. “Je moet de uitgangspunten vanaf het begin helder hebben en duidelijke afspraken maken met alle stakeholders. Alleen dan kun je echt in één keer door het proces heen. Zo voorkom je dat je halverwege alsnog twee stappen terug moet.”

Perspectief: vergunning in één dag
Naast standaardisering en parallel de stappen doorlopen, groeit ook de rol van digitalisering. “In Rotterdam wordt gewerkt aan een systeem waarin je een BIM-model kunt indienen bij een vergunningsaanvraag en op basis daarvan automatisch kunt toetsen aan de wettelijke eisen. Daarmee hebben ambtenaren minder tijd nodig om bouwplannen te beoordelen en kunnen er meer plannen beoordeeld worden. Daarnaast maakt de AI Assistent van STRUCK het al mogelijk om per locatie automatisch te bepalen welke regels van kracht zijn. “Tel dat op bij het gebruik van typegoedkeuringen en het kan niet anders dan dat we een enorme versnelling gaan realiseren.” Tijdens de Woontop in december zijn hierover concrete afspraken gemaakt. “In regio Rotterdam en in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen worden zogenoemde ´Industriële Fast Lanes´ ingericht. Daar willen we vergunningprocedures -met typegoedkeuringen én digitale oplossingen- terugbrengen tot een formaliteit. De ambitie is zelfs om een vergunning in één dag te kunnen afgeven. Dat is echter wel de linkerbaan van de Fast Lane. Daar zijn we nog niet. Maar op de rechterbaan, waar we nu al tempo maken, kunnen we al grote stappen zetten.”

Vertrouwen als sleutel
Cruciaal voor succes is volgens Van Hoof vertrouwen. “Dat is waar we hard aan moeten werken. Bouwers en opdrachtgevers moeten kunnen vertrouwen op de geldigheid van typegoedkeuringen, zonder dat die telkens opnieuw ter discussie worden gesteld. En gemeenten moeten vertrouwen dat woningconcepten met typegoedkeuringen voldoen aan alle wettelijke eisen.”