Staalframebouw als serieuze speler in de duurzame bouwopgave
Met Peter van Gent, directeur van M-frame Staalframebouw
De verduurzaming van de bouw vraagt om meer dan één oplossing. Terwijl biobased bouwen -terecht-veel aandacht krijgt, werken ook leveranciers van andere bouwmethoden hard aan het verlagen van hun milieu-impact. Staalframebouw is daar een voorbeeld van. Volgens Peter van Gent, directeur van M-frame Staalframebouw, is het tijd dat de sector breder kijkt naar wat er mogelijk is.
‘Als mensen staal horen, denken ze vaak meteen aan grote hallen of zware industrie,’ zegt Van Gent. ‘Maar wat wij doen, lijkt veel meer op houtskeletbouw. Alleen dan met dunwandig staal. We maken complete casco’s voor woningen, appartementencomplexen en optoppingen, allemaal volledig geprefabriceerd in de fabriek.’
Prefab als uitgangspunt
M-frame levert geen losse onderdelen, maar complete casco’s bestaande uit buiten- en binnenwanden en daken die in de fabriek worden geproduceerd en op de bouwplaats als een legopakket worden gemonteerd. ‘Wij doen zo min mogelijk op de bouw. Dat betekent minder mensen, minder busjes, minder afval en minder faalkosten. Twaalf appartementen monteren wij met twee man in twaalf dagen. Dat is drie keer vier dagen voor drie verdiepingen, inclusief binnenwanden, buitenwanden en dak.’ Die manier van werken vraagt om een intensief voortraject. ‘Ons engineeringstraject is zwaarder dan in de traditionele bouw. Alles moet vooraf kloppen. Dat vinden veel partijen spannend, want de bouw is gewend om flexibiliteit op de bouwplaats te hebben. De sector is gewend aan te rommelen. Kiezen voor lage aanneemsommen met flink wat meerwerkkosten als gevolg is eerder regel dan uitzondering. Zo werken wij niet. Wij zijn een fabriek en leveren een compleet product.’
Lichter bouwen, meer ruimte winnen
De keuze voor staalframebouw levert constructief gezien flink wat voordelen op. ‘Staal is van zichzelf een sterk materiaal. We kunnen grotere overspanningen maken dan met hout en omdat onze profielen minder volume hebben, bouwen we lichter dan hout,’ legt Van Gent uit. Dat vertaalt zich ook direct naar functionele voordelen. Een sprekend voorbeeld is de grote optopping van het C&A-gebouw in Groningen. ‘Daar realiseren we deels vier en deels vijf verdiepingen. We hebben die opdracht gewonnen omdat we netto meer vloeroppervlak konden creëren dan onze concurrent dat met CLT zou kunnen. In totaal winnen we zo’n 150 vierkante meter. Dan gaat de investering ineens renderen en mag je aan de voorkant zelfs iets duurder zijn.’
Duurzaamheid kent kansen en dilemma’s
Op het gebied van duurzaamheid ziet Van Gent duidelijke kansen, maar ook uitdagingen. ‘Staal is honderd procent recyclebaar. Trek een gebouw naar beneden, haal er een magneet overheen, smelt het om en je hebt weer grondstof voor een nieuw casco. Dat is een enorm voordeel.’ Tegelijkertijd is de herkomst van staal niet altijd transparant. ‘Ik krijg profielen geleverd die met nul-op-de-meter zijn geproduceerd, maar ik weet niet altijd waar het staal zelf van afkomstig is. Komt het uit China, Zuid-Korea of van Tata Steel? Dat maakt het lastig om er een sluitend duurzaamheidsverhaal aan te hangen.’ Wel wijst hij erop dat M-frame met meerdere milieuverklaringen in categorie 1 in de Nationale Milieudatabase staat. ‘Daar scoren we beter dan beton en kalkzandsteen. Helaas is in de bouw de prijs nog vrijwel altijd doorslaggevend. Dat is een kortzichtig inzicht, maar die discussie is lastig te winnen.’
Onbekend maakt onbemind
Een andere uitdaging is de beperkte bekendheid van staalframebouw in Nederland. ‘Er worden op dit moment nauwelijks projecten uitgetekend in staalframebouw. De markt is klein, waardoor prijzen niet goed te vergelijken zijn. Dat maakt ons kwetsbaar.’ Van Gent ziet liever meer collega’s dan minder. ‘Het klinkt misschien gek, maar mijn grootste uitdaging is dat er te weinig staalframebouwers zijn. Ik moet delen voordat ik kan vermenigvuldigen.’ Tegelijkertijd waarschuwt hij voor partijen die het imago schaden. ‘Er zijn cowboys actief geweest waarover bij Kassa en Radar volop is gesproken. Dat helpt niemand. Wat wij doen, is fundamenteel anders dan wat de cowboys doen. We leveren volledig prefab, inclusief elektra en waterleidingen. En alles is volledig digitaal ontworpen en in de fabriek gebouwd.’
Vormvrij en oplossingsgericht
Staalframebouw biedt volgens Van Gent ook ontwerpvrijheid. ‘Met staal zijn we vormvrij. We hebben al getoogde gevels, speciale constructies, dierenverblijven in Wildlands, kantoorvilla’s en zelfs een duiktoren geproduceerd. Je kunt het zo gek niet bedenken.’ Vaak komen opdrachtgevers pas laat bij M-frame terecht. ‘Dan zijn ze al twee jaar bezig en lopen ze vast op bouwtijd of kosten.’
Samen bouwen vraagt meer dan intenties
Tot slot plaatst Van Gent de verduurzamingsopgave in een bredere context. ‘Ik kom uit de scheepsbouw. Daar zijn processen veel strakker georganiseerd. In de bouw hoor je dat we samen moeten bouwen, maar na het tekenen is het vaak ieder voor zich. Ondertussen staan woningfabrieken op dertig tot veertig procent van hun capaciteit.’ Volgens hem ligt daar een gezamenlijke verantwoordelijkheid. ‘Ik hoef de traditionele bouw niet over te nemen. Maar als de vraagstelling goed is, kunnen wij een heel goede oplossing bieden. De verduurzaming van de bouw vraagt om openheid voor meerdere systemen. Het is niet of-of, maar en-en.’
M-frame is ook dit jaar weer aanwezig op PREFAB. ‘Als complete staalframe prefab bouwer is de prefab beurs de plek waar wij moeten zijn en horen te staan.’